୪୩ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ବିବାଦର ଅନ୍ତ
୮୦୦ କୋଟିରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ମୂଲ୍ୟର ଜମି ଉପରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମାଲିକାନା ଖାରଜ
ପ୍ରାୟ ୬୩ ଏକର ଜମି ସରକାରୀ ଖାତାରେ କାଏମ ରହିବ
କଟକ: ସରକାରୀ ଜମିକୁ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ନିଜ ଦଖଲରେ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଘରୋଇ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହାର ମାଲିକାନା ସତ୍ବ ଜାହିର କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ୪ ଦଶନ୍ଧୀ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏକ ପୁରାତନ ମାମଲାର ବିଚାର କରି ରାଜସ୍ବ ପରିଷଦ ସଦସ୍ୟ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି। କଟକ ମହାନଗର ନିଗମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ଵାର ତହସିଲର ଜଗତପୁର ଗୋଲେଇଛକ ସନ୍ନିକଟ ତରୋଳ ମୌଜାରେ ଥିବା ୬୨.୭୨ ଏକର ସରକାରୀ ଜମିକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ୪୩ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଆଇନଗତ ବିବାଦର ଅବସାନ ଘଟିଛି। ରାଜସ୍ବ ପର୍ଷଦ ସଦସ୍ୟ ଶ୍ରୀ ସତ୍ୟବ୍ରତ ସାହୁ ଏହି ଜମି ଉପରେ ଦାବି କରିଥିବା ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ରିଭିଜନ୍ ମାମଲାକୁ ଖାରଜ କରିବା ସହ ଜମିକୁ ସରକାରୀ ଖାତାରେ ପୂର୍ବବତ୍ “ଆବାଦ ଯୋଗ୍ୟ ଅନାବାଦୀ” ଜମି ଭାବେ କାଏମ ରଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ମକଦ୍ଦମା ଜମି କଟକ ମହାନଗର ନିଗମ ପରିସରଭୂକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଉନ୍ନୟନମୂଳକ ଏବଂ ଲୋକାଭିମୁଖୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ସରକାରୀ ପକ୍ଷ କୋର୍ଟରେ ମତ ଦେଇଥିଲେ।
ରାଜସ୍ବ ପର୍ଷଦ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଅଦାଲତର ୩ ନଭେମ୍ବରର ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜମିକୁ ନେଇ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ଦଲିଲ ଓ ତଥ୍ୟ ଆଇନଗତ ମାଲିକାନା କିମ୍ବା ରାୟତି ଅଧିକାର ପ୍ରମାଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇନାହିଁ। ଫଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାପାଳ, କଟକଙ୍କ ପୂର୍ବ ଆଦେଶକୁ ବଳବତ୍ତର ରଖାଯାଇଛି।
ଆବେଦନକାରୀମାନେ ୧୯୪୫ ମସିହାର ଏକ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଲିଜ୍ ଆଧାରରେ ଅନାବାଦୀ ଜମି ଉପରେ ଅଧିକାର ଦାବି କରିଥିଲେ। ଏହି ଲିଜ୍ ଜଣେ ଘରୋଇ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଏକ ଝୋଟକଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କରାଯାଇଥିବା ଦାବି ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅଦାଲତ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ୧୯୦୫ ମସିହାର ଇଚ୍ଛାପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଲିଲକୁ ବିଚାର କରି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ପୂର୍ବତନ ଜମିଦାରଙ୍କ ବିଧବା, ଯିଏ କି ସଂପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଲିଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉକ୍ତ ଜମି ଉପରେ କେବଳ ଉପଭୋଗ କରିବାର ଅଧିକାର ଥିଲା। ସମ୍ପତ୍ତିର ମୂଳ ମାଲିକାନାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାର କୌଣସି ଅଧିକାର ନଥିଲା। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଲିଜ୍ ଆଧାରରେ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ହସ୍ତାନ୍ତରଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାର ଦାବି ଆଇନସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ।
ପୁରୁଣା ପଟ୍ଟା, ଜମାବନ୍ଦୀ ଓ ଖଜଣା ରସିଦ ଆଦି ଖଜଣା ଆଦାୟ କରିବାର ମାଧ୍ୟମ। ଏହାଦ୍ବାରା ନିଜସ୍ବ ମାଲିକାନା କିମ୍ବା ରୟତି ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ ବୋଲି ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିସହ ଜମିରେ ପ୍ରାୟତଃ ଖୋଲା ଜାଗା, ମନ୍ଦିର, ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଇଡକୋ ରାସ୍ତା ଥିବା ନେଇ ତହସିଲଦାର, ଟାଙ୍ଗୀ-ଚୌଦ୍ବାରଙ୍କ ଦ୍ବାରା କ୍ଷେତ୍ର ସରଜମିନ୍ ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଥିଲା। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଦାବି ଅନୁଯାୟୀ, ମାମଲା ଜମିରେ କୌଣସି ଝୋଟକଳ କିମ୍ବା କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଓଡ଼ିଶା ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନର ଧାରା-୮(୧) ଅନୁଯାୟୀ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଜା ବୋଲି ବିବେଚିତ କରିବାର ଦାବି ଅଗ୍ରହଣୀୟ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା।
ରାଜସ୍ବ ପର୍ଷଦ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଅଦାଲତ ଆହୁରି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ୧୯୫୪ ମଇ ୧ରେ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ପରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜମି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଜମିଟି ଅନାବାଦୀ ଓ ଅଣ-ରୟତି ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥିବାରୁ ଓଡ଼ିଶା ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନର ଧାରା ୫ ଅନୁଯାୟୀ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ପୂର୍ବରୁ ଆବେଦନକାରୀମାନେ ଜମିରେ ଚାଷବାସ କିମ୍ବା ଦଖଲରେ ଥିବା ନେଇ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଠୋସ୍ ପ୍ରମାଣ ଦେଇପାରିନଥିଲେ।
ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ, ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ମାମଲାରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଓଡ଼ିଶା ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନର ଧାରା ୫ ଅନୁଯାୟୀ ଜମି ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ରାଜସ୍ୱ ଅଦାଲତ ଦେଇ ଗତି କରିଥିଲା। ଶେଷରେ ମାନ୍ୟବର ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ୨୦୨୨ ମସିହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଆବେଦନକାରୀମାନେ ରାଜସ୍ବ ପର୍ଷଦ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିକଟରେ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନର ଧାରା ୩୮(ବି) ଅନୁଯାୟୀ ରିଭିଜନ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦଲିଲ, ରାଜସ୍ୱ ରେକର୍ଡ, ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ଓ ଆଇନଗତ ଯୁକ୍ତିର ଶୁଣାଣି ଏବଂ ବିଚାର କରି ଅଦାଲତ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଦାବିକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
