ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଫାଶୀ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବୈଧତାକୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ବିଚାରପତି ବିକ୍ରମ ନାଥ ଏବଂ ସନ୍ଦୀପ ମେହେଟ୍ଟାଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ଏକ କମ୍ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ବିକଳ୍ପ ପଦ୍ଧତି ପାଇଁ ଏକ ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରି ଫାଶୀ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ବିଦ୍ୟମାନ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି। ଆବେଦନକୁ ଖାରଜ କରିବା ସମୟରେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ଭାବନାକୁ ଖୋଲା ରଖିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ, ଠୋସ୍ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚିକିତ୍ସା କିମ୍ବା ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ ଯେ, ଫାଶୀ ଅନାବଶ୍ୟକ ଯନ୍ତ୍ରଣାର କାରଣ ହୁଏ କିମ୍ବା ମାନବ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରେ, ତେବେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ପୁଣି ଥରେ ଏହାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ। କୋର୍ଟ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଚାହିଁଲେ, ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ବିକଳ୍ପ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାପକ ସମୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରିପାରିବେ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶେଷଜ୍ଞ କମିଟି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିପାରିବେ ଯେ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ପଦ୍ଧତି ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ କମ୍ କରିବା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଗରିମା ରକ୍ଷା କରିବାର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପୂରଣ କରିପାରିବ କି ନାହିଁ।
ଆବେଦନକାରୀ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ଜଡିତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କର ପୂର୍ବରୁ ତିନି ରାୟକୁ ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ରାୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ବୃହତ ଖଣ୍ଡପୀଠକୁ ପଠାଇବା ଦ୍ୱାରା ସମାଧାନ କରିବାର କୌଣସି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆଧାର ନାହିଁ। ଖଣ୍ଡପୀଠ ପୁରୁଣା ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ଧାରା ୩୫୪ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭାରତୀୟ ଦଣ୍ଡ ସଂହିତାର ଧାରା ୩୯୩ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମଧ୍ୟ ଆବେଦନକୁ ବିଚାର କରିଥିଲେ। ଜାନୁଆରି ୨୨ ତାରିଖରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହାର ଶୁଣାଣି ସମାପ୍ତ କରି ରାୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲେ। ଆଇନଜୀବୀ ରିଷି ମାଲହୋତ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଫାଶୀକୁ ଏକ ନିଷ୍ଠୁର ଏବଂ ଅମାନବୀୟ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପଦ୍ଧତି ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ଆବେଦନକାରୀ ଫାଶୀ ବଦଳରେ ଘାତକ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଦେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ଆଟର୍ଣ୍ଣି ଜେନେରାଲ କୋର୍ଟଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବିଚାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଆବେଦନକାରୀ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ତିନି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଲିଖିତ ଯୁକ୍ତି ଦାଖଲ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଦାୟର ହୋଇଥିବା ଏହି ଆବେଦନରେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା। ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୫ରେ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଅନିଚ୍ଛୁକ ଥିବା ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଶୁଣାଣି ସମୟରେ, ଦୋଷୀମାନଙ୍କୁ ଫାଶୀ କିମ୍ବା ଘାତକ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନର ବିକଳ୍ପ ଦିଆଯାଇପାରିବ ବୋଲି ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ତାଙ୍କ ସତ୍ୟପାଠରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ବ୍ୟବହାରିକ ଭାବରେ ଅସମ୍ଭବ। କୋର୍ଟ ଏଥିରେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ଏବଂ କହିଥିଲେ ଯେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସମୟ ସହିତ ବିକଶିତ ହେବାକୁ ଅନିଚ୍ଛୁକ ମନେ ହେଉଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ସୋନିଆ ମାଥୁର ଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଏହି ମାମଲା ଏକ ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଜଡିତ। ବୁଧବାରର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ, ବିଚାରପତି ସନ୍ଦୀପ ମେହେଟ୍ଟା ଏବଂ ବିକ୍ରମ ନାଥଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ ମୌଖିକ ଭାବରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଯେ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ନୁହନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଏକ ପୁରୁଣା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସମୟ ସହିତ ସମାଜରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି।
ଆବେଦନରେ ଫାଶୀ ଦେବାର ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି, ଯେପରିକି ଘାତକ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ, ଗୁଳି, ବିଦ୍ୟୁତ ଆଘାତ, କିମ୍ବା ଗ୍ୟାସ୍ ଚାମ୍ବର, ଯାହା ଫଳରେ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ। ରିଷି ମାଲହୋତ୍ରାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାୟର ଏହି ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା ଫାଶୀକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ, ଅମାନବୀୟ ଏବଂ ନିଷ୍ଠୁର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଆବେଦନକାରୀ ସିଆରପିସିର ଧାରା ୩୫୪(୫) ଅନୁଯାୟୀ ଫାଶୀ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡକୁ ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧ ଅନୁଯାୟୀ ମର୍ଯ୍ୟାଦାଜନକ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧିକାରକୁ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଆବେଦନରେ ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଫାଶୀ ଦେବା ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୪୦ ମିନିଟ୍ ସମୟ ଲାଗେ, ଯେତେବେଳେ ଗୁଳି କିମ୍ବା ଘାତକ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରାୟ ୫ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ କରିଥାଏ। ମାଲହୋତ୍ରା ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧୃତ କରିଥିଲେ ଯାହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲା ଯେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଅତି କମ୍ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହେବା ଉଚିତ୍।
